Laktoz intoleransı, sindirim sisteminin sütteki şeker olan laktoza karşı gösterdiği bir reaksiyondur. Süt ürünlerini yedikten sonra rahatsız edici semptomlara neden olur. Birçok insan laktozu sindirmekte zorluk çeker, ancak herkes laktoz intoleransı semptomlarını yaşamaz.

Laktoz intoleransının belirti ve semptomları nelerdir?

Kalın bağırsaktaki sindirilmemiş laktozdan dolayı bu hastalarda; Distansiyon (şişkinilk), gaz sıkışması, mide bulantısı ve kusma, mide ağrısı ve kramp, mide guruldaması ve ishal  semptomları görülebilir.  Bir gıdayı yedikten sonra kalın bağırsağa ulaşması 6 ila 10 saat sürer ve bundan sonra sindirilmiş gıdaların kalın bağırsaktan geçmesi 24-36 saat daha alır. Yani semptomlar laktoz yedikten bir veya iki gün sonra ortaya çıkabilir.

Hangi gıdalar laktoz intoleransı belirtilerini tetikler?

Laktoz, çoğu süt ürününde bulunur. Buna inek sütü ve keçi sütü ürünleri de dahildir. Bazı süt ürünlerinde  daha fazla laktoz vardır. Örneğin taze süt ve kremada laktoz oranı daha yüksektir, sert peynirlerde ise daha azdır. Öte yandan, laktoza karşı çok duyarlıysanız çok küçük miktarlara bile reaksiyon gösterebilirsiniz. Yiyeceklerdeki beslenme etiketlerini ve içerik listelerini kontrol edin. Laktoz genellikle çorbalar, salata sosları ve atıştırmalık yiyecekler dahil işlenmiş gıdalara eklenir. Bazı ilaçların hazırlanmasında da laktoz kullanılabilmektedir.

Laktoz intoleransınız olup olmadığını nasıl anlarsınız?

Süt ürünlerini yedikten sonra mide-bağırsak semptomlarının bir örneğini fark ederseniz, laktoz intoleransınız olduğundan şüphelenebilirsiniz. Laktoz intoleransını test etmenin çeşitli yolları vardır. Ortak testler şunları içerir:

Hidrojen nefes testi: Nefes verdiğinizde nefesinizdeki hidrojen ve metan gazlarının miktarını ölçer. Kalın bağırsaktaki bakteriler bu gazları üretir. Laktozu yedikten sonra bu gazların seviyeleri daha yüksekse, bunun nedeni bağırsak bakterilerinizin laktozu fermente etmesidir.

Kan şekeri testi: Nefes testi sonuçsuz kalırsa, sağlık uzmanı kan şekeri (kan şekeri) testi önerebilir. Bu test, laktozu almadan önce ve aldıktan sonra kanınızdaki şeker içeriğini ölçer. Kan şekeriniz yükselmiyorsa, bu laktozu ememediğinizi gösterir.

Dışkı asitliği testi: Sağlık hizmeti sağlayıcıları bu testi küçük çocuklar ve bebekler için kullanır. Çocuğu laktozla besledikten sonra kaka (dışkı) örneği alıp içeriğini analiz ederler. Numunedeki laktik asit ve diğer yan ürünlerin seviyeleri, vücudun laktozu emip emmediğini gösterebilir.

Laktoz intoleransını diyetle nasıl yönetebilirim?

Kişisel laktoz eşiğinizin ne olduğunu öğrenmek için farklı diyetler denenmelidir. Bazı insanlar belirli süt ürünlerini belirli miktarlarda başka yiyeceklerle tükettiğinde laktoz intoleransını tolere edebildiklerini fark ederler. Laktoz içermeyen bir diyetle başlayın, ardından bağırsak sisteminin nasıl tepki verdiğini görmek için yavaş yavaş laktoz içeren gıdalara yeniden başlayın. Laktoz intoleransı olan bazı kişiler, tek seferde 12 grama (g) kadar laktozu tolere edebilirler; bu, bir bardak süt veya bir kaşık dondurma anlamına gelir. Ayrıca çoğu süt ürününün laktozu azaltılmış ve laktozsuz versiyonlarını süpermarketlerde bulunmaktadır.

Laktoz intoleransının uzun vadeli sonuçları var mı?

Laktoz intoleransı beslenmemizi etkileyecektir, bu da aldığımız besinlere dikkat etmemiz gerektiği anlamına gelir. Tüm süt ürünlerinden uzak durursak, kalsiyum ve D vitamini seviyemiz düşük olabilir. Bu besinleri diğer gıda kaynaklarından da alabiliriz, ancak süt ürünleri en yaygın olanlardan bazılarıdır. Kalsiyum eksikliği veya D vitamini eksikliği kemiklerimizi, kaslarımızı ve sinir sistemimizi etkileyebilir. Eksiklikler özellikle büyüyen çocukları etkileyebilir. Diyetimizden yeterince yararlanamıyorsak, sağlık uzmanı kalsiyum veya D vitamini takviyeleri almamızı veya bunları çocuğumuza vermemizi önerebilir.

Laktoz intoleransı bir alerji midir?

Hayır. Gıda alerjisi, bağışıklık sisteminde  genellikle yemekteki bir proteine karşı verdiği bir reaksiyondur. Bağışıklık sistemi proteini bir tehdit olarak algılar ve onu ortadan kaldırmak için tepki verir. Alerji varsa, proteinin küçük bir miktarı bile büyük bir reaksiyona neden olabilir ve bu genellikle alereni aldıktan hemen sonra ortaya çıkar. Alerjik bir reaksiyon, yalnızca sindirim sisteminde değil, vücudun her yerinde semptomlara neden olabilir. Şişlik, ödem ve nefes darlığı görülür. Ayrıca mide ağrısı, mide bulantısı ve kusma gibi semptomlarda görülebilir. Alerjik reaksiyonun acil niteliği vardır. Ani, şiddetli ve bazı durumlarda yaşamı tehdit edici ( anafilaksi ) olabilir. Laktoz intoleransında sindirim sistemi sindiremediği bir şekere tepki vermesi, sindirim sırasında rahatsız edici belirtiler anlamına gelebilir, ancak bu tehlikeli değildir. Sindirilmemiş laktoz kalın bağırsakta ekstra su ve gaz üretecektir. İşlenirken ishal ve gaz semptomları oluşabilir fakat vücutta ciddi bir zarar oluşturmaz.

Laktoz intoleransı bir hastalık değildir. Bu sadece sindirim sisteminin işleyişindeki doğal bir değişikliktir. Aslında bebeklik döneminden sonra laktozu sindirme yeteneği, insanlarda nispeten yeni bir genetik adaptasyondur. Hepimiz bu adaptasyona sahip değiliz ve bu sorun değil. Laktoz intoleransı ile sağlıklı bir yaşam sürülebilir. Sindirim semptomlarınız varsa ve bunların süt ürünleriyle ilgili olabileceğini düşünüyorsanız yaşam tarzı değişikliği ile  semptomlardan kolayca kurtulmak mümkündür.